Skip to article frontmatterSkip to article content
Site not loading correctly?

This may be due to an incorrect BASE_URL configuration. See the MyST Documentation for reference.

カイ二乗分布

概要

カイ二乗分布(chi-squared distribution)は、標準正規分布に従う独立な確率変数の二乗和が従う分布である。統計的検定(適合度検定、独立性検定)や信頼区間の構成において中心的な役割を果たす。ガンマ分布の特殊ケースである。

確率密度関数

標準正規分布に従う確率変数XiX_iの二乗和Z=i=1nXi2Z = \sum_{i=1}^n X_i^2自由度nnのカイ二乗分布に従う。

Zχ(n)2Z \sim \chi^2_{(n)}

その確率密度関数は

f(xn)=1Γ(n/2)(12)n/2xn/21exp{x2},x>0f(x \mid n) = \frac{1}{\Gamma(n/2)} \left( \frac{1}{2} \right)^{n/2} x^{n/2-1} \exp \left\{ - \frac{x}{2} \right\}, \quad x > 0
  • nn: 自由度(degrees of freedom, 正の整数)

累積分布関数

F(x)=γ(n/2, x/2)Γ(n/2)F(x) = \frac{\gamma(n/2,\ x/2)}{\Gamma(n/2)}

ここでγ(s,x)\gamma(s, x)は下側不完全ガンマ関数。閉じた形では表せない。

期待値・分散

E[X]=nE[X] = n
V[X]=2nV[X] = 2n

import matplotlib.pyplot as plt
import numpy as np
from scipy.stats import chi2

x = np.linspace(0, 25, 200)

fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=[8, 3])

for df in [1, 3, 5, 10]:
    pdf = chi2.pdf(x, df=df)
    axes[0].plot(x, pdf, label=f"df={df}")
    cdf = chi2.cdf(x, df=df)
    axes[1].plot(x, cdf, label=f"df={df}")

axes[0].set(title="PDF", xlabel="x", ylabel="f(x)")
axes[0].legend()
axes[1].set(title="CDF", xlabel="x", ylabel="F(x)")
axes[1].legend()
fig.tight_layout()
fig.show()

性質

  • ガンマ分布の特殊ケース: χ(n)2=Gamma(n/2,2)\chi^2_{(n)} = \text{Gamma}(n/2, 2)

  • 再生性: X1χ(n1)2,X2χ(n2)2X_1 \sim \chi^2_{(n_1)}, X_2 \sim \chi^2_{(n_2)}が独立ならX1+X2χ(n1+n2)2X_1 + X_2 \sim \chi^2_{(n_1+n_2)}

  • 自由度nnが大きいとき、中心極限定理によりχ(n)2\chi^2_{(n)}は近似的にN(n,2n)N(n, 2n)に従う

  • 正規母集団N(μ,σ2)N(\mu, \sigma^2)からの標本分散S2S^2に対して、(n1)S2σ2χ(n1)2\frac{(n-1)S^2}{\sigma^2} \sim \chi^2_{(n-1)}

  • n=1n=1のとき、χ(1)2\chi^2_{(1)}は標準正規分布の二乗と一致

  • n=2n=2のとき、指数分布Exp(1/2)\text{Exp}(1/2)と一致

応用例

  • カイ二乗適合度検定: 観測度数と期待度数の乖離の検定

  • カイ二乗独立性検定: 分割表における2変数の独立性の検定

  • 母分散に関する推測(信頼区間の構成、仮説検定)

  • 尤度比検定における漸近分布

参考文献