Skip to article frontmatterSkip to article content
Site not loading correctly?

This may be due to an incorrect BASE_URL configuration. See the MyST Documentation for reference.

練習問題メモ 20(固有値と固有ベクトル その2-一般の線形変換の場合-)

問1

写像 Ψ:R[t]2R[t]2\Psi: \mathbb{R}[t]_2 \rightarrow \mathbb{R}[t]_2

Ψ(f(t))=f(t)+ddtf(t)(f(t)R[t]2)\Psi(f(t))=f(-t)+\frac{d}{d t} f(t) \quad\left(f(t) \in \mathbb{R}[t]_2\right)

により定めると、 Ψ\PsiR[t]2\mathbb{R}[t]_2 の線形変換を定めることがわかる。 R[t]2\mathbb{R}[t]_2 の基底 {1,t,t2}\{1, t, t^2\} に関する Ψ\Psi の表現行列、 Ψ\Psi の固有値、 Ψ\Psi の各固有値に対する固有空間を求めよ。

R[t]2\mathbb{R}[t]_2 の基底 {1,t,t2}\left\{1, t, t^2\right\} に関する Ψ\Psi の表現行列

表現行列は

(Ψ(1)Ψ(t)Ψ(t2))=(1tt2)A\begin{pmatrix} \Psi(1) & \Psi(t) & \Psi(t^2) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} A

を満たす行列AAのこと(ややこしいが、f(t)f(t)ttR[t]2\mathbb{R}[t]_2の元なので)。

Ψ(1)=1+ddt(1)=1+0=1Ψ(t)=t+ddt(t)=t+1Ψ(t2)=t2+ddt(t2)=t2+2t\begin{aligned} \Psi(1) = 1 + \frac{d}{dt}(1) = 1 + 0 = 1\\ \Psi(t) = -t + \frac{d}{dt}(t) = -t + 1\\ \Psi(t^2) = t^2 + \frac{d}{dt}(t^2) = t^2 + 2t\\ \end{aligned}

より、

(Ψ(1)Ψ(t)Ψ(t2))=(1t+1t2+2t)\begin{pmatrix} \Psi(1) & \Psi(t) & \Psi(t^2) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & -t + 1 & t^2 + 2t \end{pmatrix}

なので、あてはまるようにAAを求める

(1tt2)(100)=1=Ψ(1)(1tt2)(110)=t+1=Ψ(t)(1tt2)(021)=t2+2t=Ψ(t2)\begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1\\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} = 1 = \Psi(1) \\ \begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \\ 0 \end{pmatrix} = -t + 1 = \Psi(t) \\ \begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 \\ 2 \\ 1 \end{pmatrix} = t^2 + 2t = \Psi(t^2)

なので、表現行列は

(110012001)\begin{pmatrix} 1 & 1 & 0\\ 0 & -1 & 2\\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}

Ψ\Psi の固有値

行列表現の固有値でよさそう?

det(1λ1001λ2001λ)=(1+λ)(1λ)2=0\det\begin{pmatrix} 1-\lambda & 1 & 0\\ 0 & -1-\lambda & 2\\ 0 & 0 & 1-\lambda \end{pmatrix} = -(1 + \lambda)(1-\lambda)^2 =0

を満たすλ\lambda

λ=1,1\lambda = -1, 1

Ψ\Psi の各固有値に対する固有空間

λ=1\lambda = -1の場合、

(AλE)x=0=(1λ1001λ2001λ)(x0x1x2)=0(A - \lambda E) x = 0 \\ = \begin{pmatrix} 1-\lambda & 1 & 0\\ 0 & -1-\lambda & 2\\ 0 & 0 & 1-\lambda \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x_0 \\ x_1 \\ x_2 \end{pmatrix} = 0

(1+11001+12001+1)(x0x1x2)=0\begin{pmatrix} 1+1 & 1 & 0\\ 0 & -1+1 & 2\\ 0 & 0 & 1+1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x_0 \\ x_1 \\ x_2 \end{pmatrix} = 0

より

{2x0+x1=02x2=02x2=0\begin{cases} 2 x_0 + x_1 = 0\\ 2 x_2 = 0\\ 2 x_2 = 0 \end{cases}

から、x1=2x0,x2=0x_1 = -2 x_0, x_2 = 0

固有空間V(λ)V(\lambda)

V(1)={c(120)cR}V(-1) = \left . \left\{ c \begin{pmatrix} 1 \\ -2 \\ 0 \end{pmatrix} \right | c\in \mathbb{R} \right\}

λ=1\lambda = 1の場合、

(AλE)x=0(A - \lambda E) x = 0

(010022000)(x0x1x2)=0\begin{pmatrix} 0 & 1 & 0\\ 0 & -2 & 2\\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x_0 \\ x_1 \\ x_2 \end{pmatrix} = 0

より

{x1=02x1+2x2=0\begin{cases} x_1 = 0\\ -2 x_1 + 2 x_2 = 0\\ \end{cases}

から、x1=x2=0x_1 = x_2 = 0、情報がないx0x_0は未知

固有空間V(λ)V(\lambda)

V(1)={c(100)cR}V(1) = \left . \left\{ c \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} \right | c\in \mathbb{R} \right\}
import sympy as sp

# Define the matrix
matrix = sp.Matrix([
    [1, 1, 0],
    [0, -1, 2],
    [0, 0, 1]
])

# Calculate the eigenvalues
eigenvalues = matrix.eigenvals()
print("λ=", eigenvalues.keys())
print("x=", matrix.eigenvects())
λ= dict_keys([1, -1])
x= [(-1, 1, [Matrix([
[-1/2],
[   1],
[   0]])]), (1, 2, [Matrix([
[1],
[0],
[0]])])]

問2

M2(R)M_2(\mathbb{R}) の部分集合 WW

W={(x1x2x2x1)M2(R)x1,x2R}W=\left\{\left.\left(\begin{array}{ll} x_1 & x_2 \\ x_2 & x_1 \end{array}\right) \in M_2(\mathbb{R}) \right\rvert\, x_1, x_2 \in \mathbb{R}\right\}

により定める。

  1. WWM2(R)M_2(\mathbb{R}) の部分空間であることを示せ。

  2. E1,E2WE_1, E_2 \in W

E1=(1001),E2=(0110)E_1=\left(\begin{array}{ll} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{array}\right), \quad E_2=\left(\begin{array}{ll} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{array}\right)

により定める。 {E1,E2}\left\{E_1, E_2\right\}WW の基底であることを示せ。

  1. WWM2(R)M_2(\mathbb{R}) の部分空間であることを示せ。

(1) x1,x2Rx_1, x_2 \in \mathbb{R}はともに0になりうるため、OWO\in W

(2) X,YWX, Y \in Wとする。X+YX + Yの各要素はR\mathbb{R}に含まれるため、X+YWX+Y\in W

(3) XW,cRX \in W, c\in\mathbb{R}とする。cXc Xの各要素はR\mathbb{R}に含まれるため、cXWcX \in W

(1)~(3)より、部分空間の定義を満たすため、WWは部分空間である

  1. {E1,E2}\left\{E_1, E_2\right\}WW の基底であることを示せ。

x1,x2Rx_1, x_2 \in \mathbb{R}とする。

x1E1+x2E2=Ox_1 E_1 + x_2 E_2 = O

とおくと、

x1(1001)+x2(0110)=(x1x2x2x1)=Ox_1 \left(\begin{array}{ll} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{array}\right) + x_2 \left(\begin{array}{ll} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{array}\right) = \left(\begin{array}{ll} x_1 & x_2 \\ x_2 & x_1 \end{array}\right) = O

より、

x1=x2=0x_1 = x_2 = 0

となる。よって1次独立である。

また、c1,c2Rc_1, c_2 \in \mathbb{R}について、

c1E1+c2E2=(c100c1)+(0c2c20)=(c1c2c2c1)c_1 E_1 + c_2 E_2 = \left(\begin{array}{ll} c_1 & 0 \\ 0 & c_1 \end{array}\right) + \left(\begin{array}{ll} 0 & c_2 \\ c_2 & 0 \end{array}\right) = \left(\begin{array}{ll} c_1 & c_2 \\ c_2 & c_1 \end{array}\right)

c1,c2Rc_1, c_2 \in \mathbb{R}のため、x1,x2Rx_1, x_2 \in \mathbb{R}についての

(x1x2x2x1)W\left(\begin{array}{ll} x_1 & x_2 \\ x_2 & x_1 \end{array}\right) \in W

E1,E2E_1,E_2の線形結合によって表現できる。よってE1,E2E_1,E_2WWを生成する。

したがって、E1,E2E_1,E_2WWの基底である

問3

写像 Ψ:R[t]2R[t]2\Psi: \mathbb{R}[t]_2 \rightarrow \mathbb{R}[t]_2

Ψ(f(t))=2f(t)+01f(t)dt(f(t)R[t]2)\Psi(f(t))=2 f(t)+\int_0^1 f(t) d t \quad\left(f(t) \in \mathbb{R}[t]_2\right)

により定めると、 Ψ\PsiR[t]2\mathbb{R}[t]_2 の線形変換を定めることがわかる。 R[t]2\mathbb{R}[t]_2 の基底 {1,t,t2}\left\{1, t, t^2\right\} に関する Ψ\Psi の表現行列、 Ψ\Psi の固有値を求めよ。

R[t]2\mathbb{R}[t]_2 の基底 {1,t,t2}\left\{1, t, t^2\right\} に関する Ψ\Psi の表現行列

表現行列は

(Ψ(1)Ψ(t)Ψ(t2))=(1tt2)A\begin{pmatrix} \Psi(1) & \Psi(t) & \Psi(t^2) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} A

を満たす行列AAのこと(ややこしいが、f(t)f(t)ttR[t]2\mathbb{R}[t]_2の元なので)。

Ψ(1)=2×1+[t]01=2+10=3Ψ(t)=2t+[12t2]01=2t+12Ψ(t2)=2t2+[13t3]01=2t2+13\Psi(1) = 2 \times 1 + [t]^1_0 = 2 + 1 - 0 = 3\\ \Psi(t) = 2 t + \left[\frac{1}{2} t^2\right]^1_0 = 2t + \frac{1}{2}\\ \Psi(t^2) = 2 t^2 + \left[\frac{1}{3} t^3\right]^1_0 = 2t^2 + \frac{1}{3}\\
(1tt2)(300)=3=Ψ(1)(1tt2)(1220)=2t+12=Ψ(t)(1tt2)(1302)=2t2+13=Ψ(t2)\begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 3\\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} = 3 = \Psi(1) \\ \begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \frac{1}{2} \\ 2 \\ 0 \end{pmatrix} = 2t + \frac{1}{2} = \Psi(t) \\ \begin{pmatrix} 1 & t & t^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \frac{1}{3} \\ 0 \\ 2 \end{pmatrix} = 2t^2 + \frac{1}{3} = \Psi(t^2)

なので、表現行列は

(31213020002)\begin{pmatrix} 3 & \frac{1}{2} & \frac{1}{3}\\ 0 & 2 & 0\\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}

Ψ\Psi の固有値

固有方程式

det(3λ121302λ0002λ)=(2λ)2(3λ)=0\det \begin{pmatrix} 3-\lambda & \frac{1}{2} & \frac{1}{3}\\ 0 & 2-\lambda & 0\\ 0 & 0 & 2-\lambda \end{pmatrix} = (2-\lambda)^2(3-\lambda) = 0

を解くと、λ=2,3\lambda = 2, 3

import sympy as sp

# Define the matrix
matrix = sp.Matrix([
    [3, 1/2, 1/3],
    [0, 2, 0],
    [0, 0, 2]
])

# Calculate the eigenvalues
eigenvalues = matrix.eigenvals()
print("λ=", eigenvalues.keys())
print("x=", matrix.eigenvects())
λ= dict_keys([3.00000000000000, 2.00000000000000])
x= [(3.00000000000000, 1, [Matrix([
[1.0],
[  0],
[  0]])]), (2.00000000000000, 1, [Matrix([
[-0.5],
[ 1.0],
[   0]])]), (2.00000000000000, 1, [Matrix([
[-0.333333333333333],
[                 0],
[               1.0]])])]

問4

ff をベクトル空間 VV の線形変換とし、次の 2 つの命題 P,QP, Q を考える。

  • P:fP: f は同型写像、すなわち、 ff は全単射である。【 \rightarrow 問 17.4】

  • Q:fQ: f0 を固有値として持たない。

PPQQ は同値であることを次の文章の \square を埋めることにより示せ。

[証明]

線形変換 ff[1][1] 行列を考えることにより、正方行列 AA に対する次の命題 PP^{\prime}QQ^{\prime} が同値であることを示せばよい。

P:A は [2] である。 Q:A は 0 を固有値として持たない。 \begin{aligned} & P': A \text { は } [2] \text { である。 } \\ & Q': A \text { は } 0 \text { を固有値として持たない。 } \end{aligned}

PQP^{\prime} \Longrightarrow Q^{\prime} : 背理法で示す。 AA[2][2] 行列とし、 0 を固有値として持つと仮定する。 xx を固有値 0 に対する AA の固有ベクトルとすると、 Ax=[3]A \boldsymbol{x}=[3]AA[2][2] なので、逆行列 A1A^{-1} が存在し、両辺に左から [4][4] を掛けると、 x=[5]\boldsymbol{x} = [5] 。固有ベクトルの定義 より、 x[5]x \neq [5] なので、これは矛盾である。よって、[2][2]行列は 0 を固有値として持たない。

QPQ^{\prime} \Longrightarrow P^{\prime} : 対偶を示す。 AA[2][2] でないと仮定すると、定理1より、同次連立 1 次方程式 Ax=0A x=0[6][6] でない解 xx を持つ。このとき、 xx は固有値 0 に対する AA の固有ベクトルである。よって、 AA は 0 を固有値として持つため、命題 QPQ^{\prime} \Longrightarrow P^{\prime} の対偶が成り立つ。したがって、命題 QPQ^{\prime} \Longrightarrow P^{\prime} も成り立つ。

[1]=[1] =表現

[2]=[2] =正則

[3]=0[3] =0

[4]=A1[4] = A^{-1}

[5]=0[5] = 0

[6]=[6] =自明